Sejarah Ringkas Intoleransi Laktosa
Selama kira-kira 5,000 daripada 10,000 tahun kita minum susu, kebanyakan kita sebenarnya tidak toleran laktosa.
Tunggu, apa?
Hari ini, sekitar 68% populasi mengalami intoleransi laktosa. Ini bermaksud kita masih boleh mendapat lemak dan protein daripada susu, tetapi tidak dapat memanfaatkan khazanah pemakanan terbesarnya, iaitu vitamin, kalsium, dan karbohidrat yang tersimpan dalam laktosa. Ini menarik kerana susu menjadi asas kepada salah satu industri makanan sihat terbesar, dan diminum oleh orang dewasa di seluruh dunia.
Semua bayi yang sihat dilahirkan dengan enzim laktase, yang membolehkan kita memecahkan gula susu untuk mendapatkan kalsium, vitamin, protein, dan karbohidrat yang diperlukan dalam susu. Selepas tempoh menyusu, penghasilan laktase biasanya berkurangan secara beransur-ansur apabila kita membesar. Selepas itu, kita perlahan-lahan kehilangan keupayaan untuk mencerna laktosa kerana jumlah enzim ini terus menurun sehingga dewasa. Apabila ini berlaku, minum susu sering menyebabkan angin, kekejangan perut, dan cirit-birit.
Yang bertuah
Kekekalan laktase (lactase persistence) ialah pengecualian yang berlaku di beberapa tempat terpilih di dunia, berkemungkinan besar kerana persekitaran membentuk syarat kelangsungan hidup kita. Ini hampir tidak wujud di Asia Timur, manakala di negara-negara Scandinavia kadar kekekalan laktase melebihi 90%.
Untuk memahami sebabnya, mari kita kembali kira-kira 12,000 tahun dahulu, ketika kita mula menternak lembu, biri-biri, dan kambing yang boleh menyediakan susu untuk orang dewasa minum dalam suasana terbuka. Para petani di pelbagai tempat di dunia secara berasingan membangunkan variasi gen untuk mengekalkan enzim laktase, dan di bahagian dunia yang berbeza, gen yang berbeza bertanggungjawab untuk mengekang intoleransi laktosa.
Agak mudah untuk melihat mengapa petani di iklim sejuk mendapat kelebihan apabila mereka boleh mencerna gula susu: mereka memperoleh lebih banyak nutrien dan kalori, dengan manfaat tambahan bahawa susu segar boleh tahan lebih lama dalam iklim sejuk tanpa perlu diproses menjadi keju.
Namun, kawasan gurun di Afrika dan Timur Tengah kelihatan seperti bertentangan dengan situasi ini, tetapi masih mempunyai antara peratusan kekekalan laktase yang tertinggi di dunia. Di sini, kita boleh membuat andaian bahawa tekanan pemilihan mungkin berlaku kerana para penggembala boleh bertahan semasa kemarau dengan meminum susu unta, dan jika anda mengalami cirit-birit di gurun akibat intoleransi laktosa, anda berisiko tinggi dehidrasi tanpa sumber air yang baik.
Toleransi laktosa hari ini
Bagi majoriti kita yang tidak sempat berevolusi dengan adaptasi ini, dunia hari ini mujurlah menawarkan pilihan yang lebih mesra.
Penghasilan keju dan yogurt sebahagiannya ialah adaptasi budaya untuk masyarakat yang tidak toleran laktosa, yang membolehkan semua orang mengakses nutrisi dalam susu yang sebaliknya sukar dicerna. Susu mengandungi sekitar 5% laktosa mengikut berat, manakala keju cheddar hanya 0.1%, dan tzatziki 0.3%.
Teknologi moden juga membolehkan kita memproses produk tenusu terlebih dahulu: susu bebas laktosa ialah susu yang telah dirawat dengan enzim laktase, yang memecahkan gula susu untuk kita (sebab itu rasanya kadang-kadang lebih manis).
Menghasilkan whey protein isolate ialah satu lagi kaedah pemprosesan untuk mereka yang tidak toleran laktosa. Kali ini, kita menapis laktosa bersama lemak lain untuk mendapatkan produk yang jauh lebih tulen, yang lebih mudah dicerna.